Artikel: Profeten of charlatans, amateurs of professionals, oud geld of nieuw geld, kwaliteit of pulp

In het kader van de Kunst10daagse hield Haye van der Werf een openingswoordje bij de start van de tentoonstelling van Hubert Bijkerk, Annelies Deutekom, leden van de Steenvrouwe in de tuinen van de familie Bijkerk en Ineke Brinkmann, Notweg 18, Bergen nh. Vrijdag 16 oktober 2009, 16.30 uur. Hubert Bijkerk, exposant en tuineigenaar, noemde het in zijn dankwoord een toespraak met ´veel moraal´.

“Profeten of charlatans, amateurs of professionals, oud geld of nieuw geld, kwaliteit of pulp”

Dit is de tijd van zwart-wit, van uitersten en van etiketten. Dus hebben we het over “profeten of charlatans, amateurs of professionals, oud geld of nieuw geld. Kwaliteit of pulp” Maar daarover straks meer.

Dit is alweer de tweede keer dat ik in deze fraaie tuin van Hubert en Dini en nu ook die van Ineke deze bijzondere tentoonstelling van Hubert, Annelies en de leden van de Steenvrouwe mag openen. Het is ook de laatste keer. Niet omdat het niet leuk zou zijn maar de kunst houdt nu eenmaal altijd verband met vernieuwing en verandering. En voor de oudere Bergenaren onder u: ik wil ook niet eindigen als Piet Gootjes die in de zeventiger jaren elke bijeenkomst van enige importantie opluisterde met zijn boerenwijsheden. 
Dat ik hier sta en deze opening mag verrichten heeft vooral te maken met het feit dat ik een hockeymaatje ben van Hubert en een broer van Hadewych, één van de Steenvrouwen. 
Verdere lijkt het heel merkwaardig want ik ben een verklaard cynicus van de Kunts10daagse als ophemeling van de Bergens e kunstcultuur. 
Opening van deze tentoonstelling lijkt dan ook een bijzondere vorm van zelfkwelling maar dat is het niet. Laat mij dat uitleggen. 

Profeten of charlatans? 

Toen wij in de zestiger en zeventiger jaren nagenoeg permanent in de Pilaren, Tortilla en/of de Taveerne woonden was kunst in Bergen een vanzelfsprekende zaak. Het was onderdeel van het dagelijks leven. De kunstenaars waren dat ook. Zij zaten ook gewoon in de Pilaren en de andere etablissementen. En hun kunst hing gewoon bij de mensen thuis. Niet alleen op de Eeuwigelaan maar ook in Tuin- en Oostdorp. Omdat de inwoners het mooi vonden of omdat het had gediend had als betaling voor een klus, de aankoop van eten of kleding of de vergoeding voor een verhuizing. 
Die alomtegenwoordigheid van de kunst gold 365 dagen per jaar en geen 10. Er werd ook nauwelijks ophef over gemaakt en de vrienden en kenners van de kunst wisten Bergen toch wel te vinden. 
Daar kwamen ze dan ook om naar kunst te kijken en te luisteren en erover te discussiëren. Vaak tot diep in de nacht en met iedereen: van de burgemeester tot de verhuizer. Toen kon je nog meemaken dat ver na twee uur ’s nachts in de Pilaren het licht nog brandde en Lo de Ruyter, de toenmalige burgemeester, vrolijk meediscussieerde. Bij binnenkomst van de politie wenkt hij dan met even zijn hand en zei tegen de Hermandad: “Jongens het is goed. Dit café heeft ontheffing”. 
Nu moet het ineens allemaal in 10 dagen en komen veel mensen niet om te kijken en te luisteren maar om gezien en gehoord te worden. Geen ingetogen rondgang en gefluisterde discussies in rokerige zaaltjes maar opzichtig paraderen op of langs terrassen en luidruchtige conversaties en bestellingen van rosé, witte wijn en prosecco. Verder overal in het dorp een onontwarbaar woud van (elektrische) fietsen en fout geparkeerde ´four wheel drives´ voor huizen waar ineens een kunstenaar blijkt te wonen, een groene vlag is gehesen en de catamaran en de mountainbikes in de garage zijn vervangen door schilderijen of beeldhouwwerken die achtergebleven lijken na de laatste schooldag van groep 5 op een basisschool. 
Amateurs of professionals, kwaliteit of pulp? 
Maar hier gelukkig niets van dit alles. Hier, ondanks de ligging in het centrum, de rust van twee tuinen en daarin, niet schreeuwerig maar ingetogen, de werken van Hubert, Annelies en de Steenvrouwen. 
Zijn ze daarmee nu amateurs of professionals, profeten of charlatans ? Is hun werk excellent of pulp? 
Eigenlijk zijn die vragen niet interessant. 
Want zij zijn vooral amateurs, liefhebbers in de goede zin. Stuk voor stuk mensen die met hart en ziel alleen of in gezamenlijkheid iets maken. Als werkelijke creatieve mensen leggen ze vaak meer discipline aan de dag dan menig manager en spannen ze zich elke dag in om – haast om niet – iets wat misschien al goed was tot in details te perfectioneren. 
Een kunstenaar werkt niet om te leven maar leeft om te werken. 
Dan geeft het ook geen pas om zo iemand te etiketteren en laatdunkend te spreken over amateurs. 
Want is het ook niet gek dat van schrijvers verwacht wordt dat ze autodidact zijn – als je een cursus schrijven hebt gedaan is dat geen pré – terwijl beeldende kunstenaar meer gewaardeerd worden als ze een opleiding hebben gedaan? 
Degenen die hier exposeren zijn deels autodidact maar de meesten hebben ook een opleidng en/of cursussen en nog belangrijker gedaan: van elkaar geleerd. De Steenvrouwen in hun gezamenlijk atelier. Annelies en Hubert bij belangrijke voorbeelden of door veel te kijken. 
Daardoor zijn ze ook die malle vraagstelling rond amateur of professional ontstegen en kan er maar één etiket opgeplakt worden: kwaliteit. 
Zo dan heb ik nu het belangrijkste gehad. Aandacht voor degenen die vanmiddag de meeste aandacht verdienen: de exposerende kunstenaars. Maar zo’n opening kan niet zonder verdere credits en een uitsmijter tot slot. 
Veel dank aan Hubert, Dini en Ineke Brinkmann voor het ter beschikking stellen van de tuinen. Dat wordt tien dagen hard werken! 
Genoemd moet ook nog worden Lemke Meijer die voor Hubert een prachtige website heeft gemaakt. 

Nieuw Kranenburg en YXIE. 

Rest mij de uitsmijter. Niet alleen vanwege mijn relativerende kijk op de Kunst10daagse maar ook nog om een andere reden sta ik hier een beetje in het hol van de leeuw en moet even kijken of er voor mij wel een nooduitgang is. 
Ik ben namelijk vicevoorzitter van Provadja in Alkmaar en daarom nauw betrokken bij de totstandkoming van YXIE het nieuwe podium voor woord, beeld en geluid in Alkmaar. Daar wordt, tot woede van sommige Bergenaren, ook de nalatenschap van Lucebert in ondergebracht. Die ontwikkeling loopt parallel met de ontwikkeling van Nieuw Kranenburg. Sommigen is dat een doorn in het oog. Mijn inziens moeten we daar niet al te ´dorps´ over doen. 
Voor de culturele ontwikkeling in de regio zijn beide initiatieven van belang. 
Lijkt me dan ook verstandig dat zij beide op eigen kracht ´uitkristalliseren´ en een onderscheiden identiteit ontwikkelen. Vanuit die eigen kwaliteiten kan vervolgens gezocht worden naar samenwerking en aanvulling. Tot verrijking van het aanbod in Kennemerland. Verkeringen van pubers leiden vaak tot niets. Dat geldt hier ook. Eerste ieder maar volwassen worden en zich bewijzen en dan gaan vrijen! 
Maar nu terug naar deze prachtige tuinen en deze fraaie kunst. De tentoonstelling is geopend!

bron: Weekblad de Duinstreek

Comments: Reacties uitgeschakeld voor Artikel: Profeten of charlatans, amateurs of professionals, oud geld of nieuw geld, kwaliteit of pulp Posted by: Categorieën: Uncategorized